ÖZEL HASTANELERDE 'ŞİRKETLEŞEN' HEKİMLERİN HUKUKİ ZAFERİ: YILLARIN EMEĞİ FATURA İLE SİLİNEMEZ!

Özel sağlık sektöründe uzun yıllardır süregelen bir uygulama, hekimlerin iş sözleşmesi yerine kendi kurdukları şirketler üzerinden "hizmet alımı" modeliyle çalıştırılmasıdır. Özellikle 10-15 yılı aşan kıdeme sahip uzman hekimler, hastane yönetimlerinin zorlamasıyla geçtikleri bu "fatura kesme" modelinde tüm tazminat haklarını kaybettiklerini düşünebilmektedir. Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihatları, kağıt üzerindeki şirket ismine değil, hastane koridorlarındaki fiili çalışma biçimine bakmaktadır.

1. Hayati Birimlerdeki Bağımlılık: Nükleer Tıp, Radyoloji ve Onkoloji

Hastanenin temel işleyişi için vazgeçilmez olan birimlerde (Nükleer Tıp, Radyoloji, Anestezi, Onkoloji, vb.) görev yapan hekimlerin "bağımsız" çalışması fiziken ve hukuken mümkün değildir. Bağımlılığın somut göstergeleri şunlardır:

·       Cihaz ve Altyapı Faktörü: Nükleer Tıp birimindeki radyoaktif maddelerin temini veya bir Radyoloji ünitesindeki MR/BT cihazlarının mülkiyeti hastaneye aittir. Hekim, kendi tıbbi cihaz parkurunu getirip kurmadığı sürece tüm ekonomik risk hastaneye aittir.

• Ruhsat ve İzinler: Birimin faaliyet göstermesi için Sağlık Bakanlığı ve ilgili kurumlardan alınması gereken hukuki lisanslar çoğu zaman o birimdeki tek uzman hekimin diplomasına ve varlığına bağlıdır. Bu durum, hekimin hastane organizasyonunun sadece bir parçası değil, "vazgeçilmez bir yapı taşı" olduğunu kanıtlar.

• Sevk ve İdare: Randevu saatlerinden poliklinik düzenine, kullanılacak sarf malzemelerinden hemşire ve teknisyen desteğine kadar her şey hastane yönetimi tarafından belirleniyorsa, burada bir "ticari iş ortaklığı"ndan değil, tam bir hukuki bağımlılıktan söz edilir.

2. 6645 Sayılı Kanun ve Ek 10. Madde: Hekimler Neden Şirket Kurmaya Zorlanıyor?

Birçok hekimin "Neden kendi şirketimi kurmak zorundayım?" sorusunun yanıtı, 23 Nisan 2015 tarihinde yayımlanan 6645 sayılı Torba Kanun’da gizlidir. Bu kanun ile 5510 sayılı Kanun’a eklenen "Ek 10. madde", özel sağlık kuruluşlarına fiili çalışma düzenini hiç değiştirmeden, resmi kayıtlarda büyük bir değişiklik yapma imkanı tanımıştır.

• Hukuki İllüzyon - İstihdam Yerine Hizmet Satın Alımı: Bu düzenleme, hastanelerin hekimleri birer "işçi" olarak istihdam etmek yerine, onlardan "hizmet satın alıyormuş" gibi görünmelerinin yolunu açmıştır. Uygulamada hekimlere şirket kurdurulmakta ve aylık ücretleri bu şirket üzerinden fatura karşılığı ödenmektedir. Ancak bu, çoğu zaman sadece kağıt üzerinde kalan bir "maliyet azaltma operasyonu"dur.

• Yargının Bakış Açısı - Şekil Değil Esas Önemlidir: Hukuk, özellikle uzun süreli (10, 20 yıl gibi) aynı kurumda görev yapan hekimlerin maruz kaldığı bu "şirketleşme" baskısını; Ekonomik Zorlama, Fiili Durumun Değişmemesi ve Muvazaa (Danışıklı İşlem) kriterleri çerçevesinde değerlendirerek hekimi korur.

3. Fesih Sürecinde "Son Çare" İlkesi ve Haklı Neden Sorgulaması

Uzun dönemli çalışan bir uzman hekimin iş akdi, sadece "sözleşme süresi bitti" denilerek tek taraflı feshedilemez. İş Kanunu uyarınca fesih, işverenin başvuracağı en son çare (ultima ratio) olmalıdır. Eğer fesih bildiriminde net ve geçerli bir gerekçe sunulmamışsa veya hekim henüz kurumdan ayrılmadan yerine yeni bir personel arayışına girilmişse, bu fesih haksız ve geçersizdir. Hekim, geriye dönük tüm kıdem ve ihbar tazminatlarını, kullanmadığı yıllık izin ücretlerini "gerçek ücreti" üzerinden talep edebilir.

4. Tazminat Hesabında "Gerçek Ücret" ve Emsal Araştırması

Mahkemeler, hekimin fatura karşılığı aldığı tutarları "ticari kazanç" değil, "net ücret" olarak kabul etmektedir. Tazminat hesaplanırken:

• Hekimin son dönemde kestiği faturaların ortalaması dikkate alınır.

• Türk Tabipleri Birliği (TTB) veya ilgili uzmanlık derneklerinden (Örneğin Türk Radyoloji Derneği) gelen emsal ücret verileri esas alınır.

Sonuç olarak; Özel hastanelerle uzun yıllar "bağımlı" şekilde çalışan hekimlerin, şirket kurmuş olmaları hak arama hürriyetlerini engellemez. Yargının güncel içtihatları, hekimin emeğini korumakta ve şekli sözleşmelerin arkasındaki asıl iş ilişkisini tescil etmektedir.