Ameliyathane ve Anjiyo Hemşireleri İçin Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ) Rehberi
- Ayşe SÜZEK
- 2 gün önce
- 2 dakikada okunur
Ameliyathane, Anjiyo ve ERCP gibi birimlerde görev yapan sağlık profesyonelleri, mesailerinin tamamını radyasyon alanında geçirmeseler dahi Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ), halk arasındaki adıyla yıpranma payı hakkından yararlanabilirler. Ancak bu hakkın tesisi, 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesi uyarınca belirli şartlara ve doğru bildirim usullerine bağlıdır.
İşte kısmi süreli radyasyon maruziyeti olan sağlık personeli ve hastane yönetimleri için hukuki yol haritası:
1. Fiilen Çalışma ve Riske Maruz Kalma Şartı
Sağlık çalışanlarının (hemşire, teknisyen vb.) FHSZ kapsamında değerlendirilebilmesi için temel şart, riskli işlerde fiilen çalışılması ve bu işlerin risklerine maruz kalınmasıdır.
Puantaj Esası: Ameliyathane veya anjiyo odasında geçirilen süreler; günlük puantaj kayıtları veya "Radyasyon Takip Formları" ile titizlikle kayıt altına alınmalıdır.
Kısmi Hesaplama: Yılın tamamında bu alanda çalışmayan personel için hesaplama oran üzerinden yapılır. Örneğin; haftanın sadece 2 günü radyasyonlu alanda bulunan bir hemşirenin bildirgesi, sadece o 2 gün üzerinden (fiilen maruz kalınan süre) verilmelidir.
2. SGK Bildirimlerinde 32 Nolu Belge Türü Kullanımı
İşverenlerin (Hastane yönetimleri), karma çalışma düzenine sahip personeli SGK’ya bildirirken hata yapmaması kritik önem taşır:
Ayrıştırılmış Bildirim: Normal mesai saatleri standart prim koduyla (Örn: 01 nolu belge türü) bildirilirken, radyasyon altında geçen süreler 32 nolu belge türü (FHSZ kapsamındaki işler) ile bildirilmelidir.
Süre Sınırı: Ay içindeki toplam prim günü 30’u geçemez; ancak bu sürenin kaç gününün "riskli alan" olduğu bu kod ayrımıyla resmileşir.
3. İzinli ve İstirahatli Günlerde FHSZ Durumu
5510 sayılı Kanun'un 40. maddesindeki istisnalar sağlık çalışanları için farklı uygulanmaktadır:
İstisna Kapsamı: Yıllık izin, hafta tatili veya sıhhi izin gibi sürelerde fiilen çalışma şartı aranmaması kuralı sadece Emniyet ve TSK personeli (Tablo 10. sıra) için geçerlidir.
Sağlık Personeli (11. Sıra): Hemşire ve teknisyenler için bu istisna tanımlanmamıştır. Dolayısıyla fiilen radyasyona maruz kalınmayan izin günleri için FHSZ bildirimi yapılamaz. Hatalı bildirimler, SGK denetimlerinde prim iptaline ve yersiz ödemelerin iadesine yol açabilir.
4. Hastaneler İçin Kurumsal Düzenleme Önerileri
Olası hukuki uyuşmazlıkların önüne geçmek için idari düzeyde şu önlemler alınmalıdır:
Görev Tanımları: Özlük dosyalarındaki görev tanımlarına "iyonizan radyasyon kaynakları ile çalışma" ibaresi mutlaka eklenmelidir.
Dozimetre ve Kayıt Uyumu: Kişisel dozimetre sonuçları, fiili çalışmanın en somut delilidir. SGK bildirimleri ile dozimetre kayıtları birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Çalışma Listeleri: Başhekimlik onaylı dönüşümlü çalışma listeleri (rotasyonlar) saklanmalıdır.
5. Erken Emeklilik İçin 3600 Gün Eşiği
FHSZ'nin sadece prim gününe eklenmesi değil, emeklilik yaş haddinden indirim sağlaması için şu kural unutulmamalıdır:
10 Yıl Şartı: Sağlık çalışanlarının kazandıkları fiili hizmet süresinin yarısının yaştan düşülebilmesi için, bu kapsamdaki işlerde en az 3600 gün (10 yıl) çalışmış olmaları şarttır. 3600 günün altındaki süreler sadece toplam prim gün sayısını artırır.
Sonuç Olarak: Tam zamanlı radyasyon görevlisi olmayan sağlık profesyonellerinin hak kaybı yaşamaması, hastane yönetiminin her bir çalışma saatini titizlikle puantajlamasına ve SGK’ya doğru kodlarla bildirmesine bağlıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Bireysel durumlarda uzman bir hukukçuya danışılması tavsiye edilir.
Yorumlar